# ڕاپۆرت و ڕێبەرێ پێشکێشکرنا سیمینارا ڕاوتەری

ئامادەکرن ژ لایێ زانا فارۆق · پێشکێشکرن ژ لایێ ئەلند ئەزیز · سەرپەرشتی ژ لایێ م. زێدان

## ئارمانجا سیمینارێ

قوتابی ل دووماهیا سیمینارێ بشێت لیستا ئامیرێن گرێدای ب ڕاوتەرێ خۆ ڤە پەیدا بکەت، ئامیرەکی بنیاسیت، بلۆک بکەت و پاشان ڕێکێ بدەتێ دووبارە گرێبدەتەڤە. پێشکێشکرن ل سەر نموونەیا مۆبایل و تیڤی و کۆمپیۆتەرێن مالێ هاتییە ئاڤاکرن، ژ بەر کو قوتابی دشێت هەنگاڤان ب تشتەکی ڤە گرێبدەت یێ کو ئەو بخۆ ڕۆژانە بکار دئینیت.

## بەری چوونە د ناڤ پۆلێ دا

فایلێ پاوەرپۆینتی ل سەر وی کۆمپیۆتەری ڤەکە یێ کو د پۆلێ دا بکار دئینی. قەبارەیێ دەقی و دەرکەفتنا پیتێن کوردی د پڕۆژێکتەری دا بپشکنە. جارەکێ دیمۆیێ د دۆخێ Slide Show دا تاقی بکە دا بزانی کەنگی دڤێت بچییە سلایدا پاشتر. ڕاهێنانێ ب دەنگ ئەنجام بدە؛ دەمێ ئاخڤتنێ و چاڤەڕێبوونا لڤینان هەردووکان هەژمار بکە.

## دەستپێکرنا ئاخڤتنێ

ب سڵاڤەکا کورت دەست پێ بکە و بێژە: «ئەگەر د لیستا وایفایا خۆ دا ئامیرەکێ بێ ناڤ ببینی، دێ چەوان زانی یێ کێ یە؟» کێمەکێ ڕاوەستە دا پۆل هزرا خۆ بکەت. پاشان بێژە: «ئەڤرۆ دێ وی ئامیری نیاسین، دێ بینین چەوان بلۆک بکەین و چەوان بلۆکێ ل سەر لابدەین.» ئەڤ پسیارە مەرەما دیتنا دیمۆیێ بۆ قوتابیان ڕوون دکەت.

## ئاخڤتن ل گەل هەر سلایدەکی

ل دەستپێکێ دەلیڤێ بدە پۆلێ تەماشەی سلایدی بکەت. پاشان ئاماژێ بدە وی جهی یێ تە بەحس لێ کری و خاڵێ ب ڕستەیەکا کورت بێژە. بۆ نموونە، د لیستا ئامیران دا ڕێزا تیڤی نیشا بدە و بێژە: «ژ ناڤێ وی وەسا دیارە ئەڤە تیڤی یە؛ بۆ پشتڕاستبوونێ ناڤنیشانێ MAC یێ وی بەراورد دکەین.» بەری گوهۆڕینا سلایدی، کێمەکێ تەماشەی قوتابیان بکە دا بزانی کانێ پێدڤی ب ڕوونکردنا زێدەتر هەنە یان نە.

## دیمۆیا بلۆککرن و لادانا بلۆکێ

ل سلایدا ١٦ براوزەری ڤەکە و د هەر پێنگاڤەکێ دا بتنێ وێ کریارێ باس بکە یا پۆل دبینیت. دەمێ MAC زێدە دکەی، بێژە: «Blacklist لیستا وان ئامیرانە یێن مە دڤێت بلۆک بن.» ل سەر دوگمەیا Apply ڕاوەستە و ڕوون بکە کو ب ڤێ دوگمەیێ گوهۆڕین دهێنە پاشەکەفتکرن. بۆ لادانا بلۆکێ، هەمان تۆمار ژێ ببە و پاشەکەفت بکە. ئەگەر پەیڤا نهێنی هاتبیتە گوهۆڕین، ئامیر بۆ گرێدانا دووبارە پێدڤی ب پەیڤا نوو هەیە.

## برێڤەبرنا دەمی

بۆ سلایدێن ١ تا ١٥ هەشت خولەکان دیار بکە. ل خولەکا ٨ دەست ب دیمۆیێ بکە و هەوڵ بدە هەتا ١١:٣٥ بگەهیە دووماهیا سلایدا ٢٣. ئێک خولەک بۆ پاراستنا وایفایێ و ٢٥ چڕکان بۆ کورتی و سوپاسیکردنێ بهێلە. ب ڤی شێوەیی د خولەکا ١٣ دا دێ چییە پشکا پسیاران. ئەڤ دەمە ئارمانجا ڕاهێنانێ نە. ئەگەر د ڕاهێنانێ دا گیرۆ بووی، وان ڕستان کورت بکە یێن کو تیۆری و دیمۆ دووبارە دکەنەڤە.

## پسیار و بەرسڤ

ئەگەر قوتابییەکی پسیار کر: «ئەرێ هەر ئامیرەکێ Unknown بلۆک بکەم؟» بەرسڤ بدە: «ناڤ نەدیارە، لێ چێدبیت ئامیرێ مە بخۆ بیت. دەستپێکێ ژ خودانێ وی دپرسین و ناڤنیشانێ MAC بەراورد دکەین.» ئەگەر پسیار کر: «بۆچی ناڤێ مێنیوی د ڕاوتەرێ من دا جودایە؟» ئاماژێ بدە خشتەیێ سلایدا ١٣. مۆدێل و ڤێرژنا ڕاوتەری دیار دکەن کا ڕێکخستن د کیرێ دا دەرکەڤیت.

## دووماهی و پیڤانا تێگەهشتنێ

داخوازێ ژ قوتابییەکی بکە ب ئێک ڕستە بێژیت بەری بلۆککرنێ چەوان ژ ناسنامەیا ئامیری پشتڕاست دبیت. پاشان بپرسە بۆ لادانا بلۆکێ کیژ تۆمار دهێتە ژێبرن و کیژ دوگمە دهێتە گرتن. ئەڤ دوو بەرسڤە نیشا ددەن کا پۆل تێگەهشتییە یان نە. سوپاسیا ئامادەبووان بکە و فایلان پێ بدە ناساندن دا کو دووڤ دا بخۆ ڕاهێنانێ پێ بکەن.

## بکارهێنانا ماڵپەری و پاوەرپۆینتی

د مۆبایلێ دا تو دشێی هەر سلایدەکی هەلبژێری و دەقێ پێشکێشکرنا وی بخوینی. بۆ نیشادانا لڤینان د پۆلێ دا، فایلێ پاوەرپۆینتی دابەزینە و ب بەرنامێ PowerPoint ڤەکە. بۆ دەستکاریکردنێ، کۆپییەکا نوو ب ناڤێ خۆ پاشەکەفت بکە. ئەو تێبینیێن د ماڵپەری دا بۆ ڕاهێنانێ دگوهۆڕی، د براوزەرێ هەمان ئامیری دا دێ هێنە پاشەکەفتکرن.

## دەقێ پێشکێشکرنێ، سلاید ب سلاید

### ١. چەوان ئامیرەکی ل سەر ڕاوتەری بلۆک و ئەنبلۆک بکەین؟
00:00 – 00:25

سڵاڤ و ب خێر بێن. ئەڤرۆ دێ بەحسێ برێڤەبرنا ئامیرێن گرێدای ب ڕاوتەرێ خۆ کەین. دێ بینین چەوان ئامیرەکی بنیاسین، بلۆک بکەین، و دەمێ پێدڤی بوو ڕێکێ بدەینێ دووبارە گرێبدەتەڤە.

### ٢. ناڤەرۆکا بابەتان
00:25 – 00:40

ڕێڕەوێ سیمینارێ یێ ڕوونە. ل دەستپێکێ لاپەرێ ڕاوتەری دبینین، پاشان ئامیران دنیاسین. پشتی هنگی بلۆک و ئەنبلۆککرنێ ب نموونە دبینین، و ب چەند خاڵێن پاراستنێ دووماهییێ پێ دئینین.

### ٣. ڕاوتەر چییە؟
00:40 – 01:15

ڕاوتەر پەیوەندیا د ناڤبەرا ئامیرێن مالێ و تۆڕێ دا برێڤە دبەت. ب وایفایێ یان کێبلێ گرێددەین و ب ڕێکا ڕاوتەری دگەهینە ئەنتەرنێتێ. ئەو پشکە یا ئەڤرۆ کار ل سەر دکەین، لاپەرێ ڕێکخستنانە (Settings). ناڤ و جهێ مێنیویان د هەمی ڕاوتەران دا وەک ئێک نینە.

### ٤. ناڤنیشانێ ڕاوتەری ببینە
01:15 – 02:05

ئەڤ ژمارەیە وەک ناڤنیشانێ دەرگەهێ ڕاوتەری یە. د براوزەری دا دنڤیسین دا کو ڕێکخستنان ڤەکەین. دەستپێکێ ب وایفایا ڕاوتەری گرێددەین. د ویندۆزێ دا، ژمارەیا Default Gateway دبینین. د مۆبایلێ دا، د ڕێکخستنا هەمان وایفای دا پشکا Router یان Gateway دبینین. ئەڤ ژمارەیە دچێت ژ تۆڕەکێ بۆ ئێکە دی بهێتە گوهۆڕین.

### ٥. ڕێکخستنا ڕاوتەری
02:05 – 02:35

ناڤنیشانی د براوزەری دا دنڤیسین. پاشان پێزانینێن چوونەژوورێ یێن ڕاوتەری تۆمار دکەین. ئەو پێزانینە دچێت ل سەر لەزگەیەکێ بن یان ژ لایێ برێڤەبەرێ تۆڕێ ڤە بهێنە دان. پەیڤا نهێنی یا ئەدمینی (Admin) هەردەم نە هەمان پەیڤا نهێنی یا وایفایێ یە.

### ٦. ئامیرێن گرێدای
02:35 – 03:15

ئەڤە لیستا ئامیرێن گرێدایی نە. وەک هوین دبینن، مۆبایل و تیڤی و کۆمپیۆتەر تێدا هەنە. هندەک جاران ناڤێ ئامیری ب دروستی دەرناکەڤیت و دنڤیسیت Unknown. ئەڤە بتنێ نینە کو ئێکێ بێ ڕێک کەتبیتە د ناڤ تۆڕێ دا. د سلایدێن بهێت دا دێ بینین چەوان پشتڕاست بین.

### ٧. ناڤنیشانێ MAC چییە؟
03:15 – 03:40

ناڤنیشانێ MAC ناڤنیشانێ ئامیری یە د ناڤ تۆڕێ دا. پێدڤی ناکەت ڤان پیت و ژماران ژبەر بکەین یان رامانا هەر پشکەکێ بزانین. بتنێ ناڤنیشانێ MAC یێ لیستا ڕاوتەری دگەل یێ د ڕێکخستنێن ئامیری دا هەی بەراورد دکەین. ئەڤە هاریکاریا مە دکەت ئامیرێ دروست هەلبژێرین.

### ٨. ئەڤ MAC ـە یێ کیژ ئامیری یە؟
03:40 – 04:10

ل دەمێ دیتنا ناڤنیشانێ MAC، ئێکسەر ئامیری بلۆک ناکەین. ل دەستپێکێ پشتڕاست دبین کانێ یێ مە بخۆ یە یان نە. پاشان ب پێزانینێن دروست بڕیارێ ل سەر ددەین.

### ٩. ناڤنیشانێ MAC یێ ئامیرێ خۆ ببینە
04:10 – 04:50

د مۆبایلێ دا دچینە بەشێ Settings پاشان About Phone و ناڤنیشانێ Wi-Fi MAC دبینین. ئەگەر تایبەتمەندیا Private Address یا ڤەکری بیت، ژمارەیەکا تایبەت نیشا ددەت. د کۆمپیۆتەری ژی دا د Properties یێن تۆڕێ دا دبینین.

### ١٠. ئامیرێ نەبەرنیاس (Unknown) چەوان بپشکنم؟
04:50 – 05:25

ئەگەر ئامیرەک ب ناڤێ Unknown هات، ناڤنیشانێ وی یێ MAC دگەل ئامیرێن مالێ بەراورد دکەین. هەروەسا دشێین وایفایا ئامیرەکێ خۆ یێ گومان ل سەر بڤەمرینین دا ببینین کانێ ژ لیستێ نامینیت یان نە.

### ١١. ناڤلێنان و دیارکرنا ئامیران
05:25 – 05:50

د زۆربەیا ڕاوتەران دا دشێین ناڤەکێ دیار بۆ ئامیری دانێین. ئەڤە هاریکاریێ دکەت ل جارا بهێت ب ساناهی بنیاسین و تێکەل نەبن.

### ١٢. چەوان ئامیری بلۆک بکەم؟
05:50 – 06:35

بۆ بلۆککرنێ، تایبەتمەندیا MAC Filtering بکار دئینین. د دۆخێ Blacklist دا ناڤنیشانێ MAC یێ ئامیری زێدە دکەین و پاشەکەفت (Apply) دکەین. ئێدی ئەو ئامیر نەشێت گرێبدەت.

### ١٣. تایبەتمەندیا MAC Filter ل کیرێ یە؟
06:35 – 07:05

جهێ ڤێ پشکێ ل گۆرەی جۆرێ ڕاوتەری دگوهۆڕیت. د TP-Link دا د بن Wireless MAC Filtering دایە، د هەندەکێن دی دا د بن Security یان Advanced دایە.

### ١٤. ڕێکێن دی یێن کۆنترۆڵکرنێ
07:05 – 07:35

جگە ژ Blacklist، دشێین Whitelist بکار بینین کو بتنێ ڕێ ب ئامیرێن دیارکری ددەت. یان دەمێ ئەنتەرنێتێ بۆ ئامیران ب ڕێکا Parental Controls دەستنیشان بکەین.

### ١٥. لادانا بلۆکێ (ئەنبلۆک)
07:35 – 08:00

دەمێ مە بڤێت ئامیر دووبارە گرێبدەتەڤە، دچینە د ناڤ لیستا Blacklist دا، تۆمارا ئامیری ژێ دبەین (Delete) و گوهۆڕینان پاشەکەفت دکەین.

### ١٦. ڤەکرنا براوزەری
08:00 – 08:15

نوکە دەست ب دیمۆیا کریاری دکەین. ل دەستپێکێ بەرنامێ براوزەری ڤەدکەین دا بچینە ناڤ لاپەرێ ڕاوتەری.

### ١٧. نڤیسینا ناڤنیشانێ ڕاوتەری
08:15 – 08:30

ناڤنیشانێ ڕاوتەری د جهێ ناڤنیشانێ براوزەری دا دنڤیسین و Enter دگرین. د ڤێ نموونەیێ دا 192.168.1.1 بکار دئینین.

### ١٨. چوونەژوورا ڕاوتەری
08:30 – 08:50

پێزانینێن چوونەژوورێ دنڤیسین و کلیکێ ل سەر Login دکەین. ناڤێ بەکارهێنەری و پەیڤا نهێنی یێن ڕاوتەرێ خۆ بکار دئینین.

### ١٩. دیتنا ئامیرێن گرێدای
08:50 – 09:10

لاپەرێ سەرەکی ڤەبوو. د بەشێ Status دا، WLAN Clients هەلدبژێرین دا هەمی ئامیرێن نوکە گرێدای ببینین.

### ٢٠. نیاسینا ئامیری
09:10 – 09:40

ئەڤ ڕێزە یا ب ناڤێ Unknown دەرکەفتی. ناڤنیشانێ MAC یێ وی ل گەل ئامیرێن خۆ بەراورد دکەین و پشتی پشتڕاستبوونێ کۆپی دکەین.

### ٢١. بلۆککرنا ئامیری
09:40 – 10:25

بەشێ MAC Filter چالاک دکەین و دێینە سەر دۆخێ Blacklist. ناڤنیشانێ کۆپیکری لێرە زێدە دکەین و کلیکێ ل سەر Apply دکەین.

### ٢٢. گوهۆڕینا پەیڤا نهێنی (Password)
10:25 – 10:55

پەیڤا نهێنی یا وایفایێ دگوهۆڕین دا کو ئامیرێن نەخواستی نەشێن دووبارە گرێبدەن، پاشان Apply دکەین.

### ٢٣. لادانا بلۆکا ئامیری
10:55 – 11:35

بۆ ئەنبلۆککرنێ دزڤڕینە د ناڤ Blacklist دا. ناڤنیشانێ MAC هەلدبژێرین، Delete دگرین و پشتڕاست دکەین، پاشان Apply دکەین دا بلۆک لادەچیت.

### ٢٤. پاراستنا تۆڕا وایفایێ
11:35 – 12:35

پەیڤەکا نهێنی یا ب هێز هەلبژێرە. سیستەمێ پاراستنێ بکە WPA3 یان WPA2-AES. ئەگەر پێدڤی نەبیت WPS بکوژینە، و بەرنامێ ڕاوتەری (Firmware) نوو بکەوە.

### ٢٥. سوپاس بۆ گوهدانا هەوە
12:35 – 13:00

ئەڤە بوو ڕێکا نیاسین و کۆنترۆڵکرنا ئامیران. بەری بلۆککرنێ ناسنامەیا ئامیری پشتڕاست بکە. سوپاس بۆ ئامادەبوون و گوهدانا هەوە. ئەگەر پسیارەک هەبیت فەرموون.

## ژێدەر

- [ناڤنیشانێ تایبەت یێ وایفایێ (Apple Support)](https://support.apple.com/en-us/102509)
- [پاراستنا ڕاوتەری و وایفایێ (Apple Support)](https://support.apple.com/en-us/102766)
- [کۆنترۆڵکرنا ئامیران و فلتەرکرنا MAC (TP-Link FAQ)](https://www.tp-link.com/us/support/faq/1535/)