# سیمینارا ڕاوتەری: دەقێ پێشکێشکرنێ ب زمانی بادینی

هەمی ٢٥ سلایدان ب ڕێز نیشا بدە. دەم بۆ ڕاهێنانێ یە: ١٣ خولەک پێشکێشکرن و ٢ خولەک بۆ پسیاران. لڤین و گوهۆڕینان د ناڤ ڤان دەمان دا هەژمار بکە.

## سلایدا 1: چەوان ئامیرەکی ل سەر ڕاوتەری بلۆک و ئەنبلۆک بکەین؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 00:00 هەتا 00:25 (25 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ناساندنا بابەت و ئارمانجا سیمینارێ

سڵاڤ و ب خێر بێن. ئەڤرۆ دێ بەحسێ برێڤەبرنا ئامیرێن گرێدای ب ڕاوتەرێ خۆ کەین. دێ بینین چەوان ئامیرەکی بنیاسین، بلۆک بکەین، و دەمێ پێدڤی بوو ڕێکێ بدەینێ دووبارە گرێبدەتەڤە.

## سلایدا 2: ناڤەرۆکا بابەتان
دەمی پێشکێشکرنێ: 00:25 هەتا 00:40 (15 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ڕێڕەوێ سیمینارێ ب کورتی

ڕێڕەوێ سیمینارێ یێ ڕوونە. ل دەستپێکێ لاپەرێ ڕاوتەری دبینین، پاشان ئامیران دنیاسین. پشتی هنگی بلۆک و ئەنبلۆککرنێ ب نموونە دبینین، و ب چەند خاڵێن پاراستنێ دووماهییێ پێ دئینین.

## سلایدا 3: ڕاوتەر چییە؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 00:40 هەتا 01:15 (35 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ڕاوتەر پەیوەندیا ئامیران برێڤە دبەت

ڕاوتەر پەیوەندیا د ناڤبەرا ئامیرێن مالێ و تۆڕێ دا برێڤە دبەت. ب وایفایێ یان کێبلێ گرێددەین و ب ڕێکا ڕاوتەری دگەهینە ئەنتەرنێتێ. ئەو پشکە یا ئەڤرۆ کار ل سەر دکەین، لاپەرێ ڕێکخستنانە (Settings). ناڤ و جهێ مێنیویان د هەمی ڕاوتەران دا وەک ئێک نینە.

## سلایدا 4: ناڤنیشانێ ڕاوتەری ببینە
دەمی پێشکێشکرنێ: 01:15 هەتا 02:05 (50 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ناڤنیشانێ ڕاوتەری د ڕێکخستنێن وایفایێ دا ببینە

ئەڤ ژمارەیە وەک ناڤنیشانێ دەرگەهێ ڕاوتەری یە. د براوزەری دا دنڤیسین دا کو ڕێکخستنان ڤەکەین. دەستپێکێ ب وایفایا ڕاوتەری گرێددەین. د ویندۆزێ دا، ژمارەیا Default Gateway دبینین. د مۆبایلێ دا، د ڕێکخستنا هەمان وایفای دا پشکا Router یان Gateway دبینین. ئەڤ ژمارەیە دچێت ژ تۆڕەکێ بۆ ئێکە دی بهێتە گوهۆڕین.

## سلایدا 5: ڕێکخستنا ڕاوتەری
دەمی پێشکێشکرنێ: 02:05 هەتا 02:35 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ب پێزانینێن ڕاوتەرێ خۆ بچۆ ژوور

ناڤنیشانی د براوزەری دا دنڤیسین. پاشان پێزانینێن چوونەژوورێ یێن ڕاوتەری تۆمار دکەین. ئەو پێزانینە دچێت ل سەر لەزگەیەکێ بن یان ژ لایێ برێڤەبەرێ تۆڕێ ڤە بهێنە دان. پەیڤا نهێنی یا ئەدمینی (Admin) هەردەم نە هەمان پەیڤا نهێنی یا وایفایێ یە.

## سلایدا 6: ئامیرێن گرێدای
دەمی پێشکێشکرنێ: 02:35 هەتا 03:15 (40 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: هەمی ئامیرێن ناڤ لیستا ڕاوتەری بنیاسە

ئەڤە لیستا ئامیرێن گرێدایی نە. وەک هوین دبینن، مۆبایل و تیڤی و کۆمپیۆتەر تێدا هەنە. هندەک جاران ناڤێ ئامیری ب دروستی دەرناکەڤیت و دنڤیسیت Unknown. ئەڤە بتنێ نینە کو ئێکێ بێ ڕێک کەتبیتە د ناڤ تۆڕێ دا. د سلایدێن بهێت دا دێ بینین چەوان پشتڕاست بین.

## سلایدا 7: ناڤنیشانێ MAC چییە؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 03:15 هەتا 03:40 (25 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ناڤنیشانێ MAC ناسنامەیا فیزیكی یا ئامیری یە

ناڤنیشانێ MAC ناڤنیشانێ ئامیری یە د ناڤ تۆڕێ دا. پێدڤی ناکەت ڤان پیت و ژماران ژبەر بکەین یان رامانا هەر پشکەکێ بزانین. بتنێ ناڤنیشانێ MAC یێ لیستا ڕاوتەری دگەل یێ د ڕێکخستنێن ئامیری دا هەی بەراورد دکەین. ئەڤە هاریکاریا مە دکەت ئامیرێ دروست هەلبژێرین.

## سلایدا 8: ئەڤ MAC ـە یێ کیژ ئامیری یە؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 03:40 هەتا 04:10 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: پێش بلۆککرنێ ناڤنیشانێ MAC پشتڕاست بکە

ل دەمێ دیتنا ناڤنیشانێ MAC، ئێکسەر ئامیری بلۆک ناکەین. ل دەستپێکێ پشتڕاست دبین کانێ یێ مە بخۆ یە یان نە. پاشان ب پێزانینێن دروست بڕیارێ ل سەر ددەین.

## سلایدا 9: ناڤنیشانێ MAC یێ ئامیرێ خۆ ببینە
دەمی پێشکێشکرنێ: 04:10 هەتا 04:50 (40 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ناڤنیشانێ MAC د ناڤ ئامیرێ خۆ دا ببینە

د مۆبایلێ دا دچینە بەشێ Settings پاشان About Phone و ناڤنیشانێ Wi-Fi MAC دبینین. ئەگەر تایبەتمەندیا Private Address یا ڤەکری بیت، ژمارەیەکا تایبەت نیشا ددەت. د کۆمپیۆتەری ژی دا د Properties یێن تۆڕێ دا دبینین.

## سلایدا 10: ئامیرێ نەبەرنیاس (Unknown) چەوان بپشکنم؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 04:50 هەتا 05:25 (35 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ب بەراوردکرنا MAC ئامیرێن نەبەرنیاس ئاشکرا بکە

ئەگەر ئامیرەک ب ناڤێ Unknown هات، ناڤنیشانێ وی یێ MAC دگەل ئامیرێن مالێ بەراورد دکەین. هەروەسا دشێین وایفایا ئامیرەکێ خۆ یێ گومان ل سەر بڤەمرینین دا ببینین کانێ ژ لیستێ نامینیت یان نە.

## سلایدا 11: ناڤلێنان و دیارکرنا ئامیران
دەمی پێشکێشکرنێ: 05:25 هەتا 05:50 (25 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ناڤێ ئامیران دیار بکە دا ب ساناهی بنیاسی

د زۆربەیا ڕاوتەران دا دشێین ناڤەکێ دیار بۆ ئامیری دانێین. ئەڤە هاریکاریێ دکەت ل جارا بهێت ب ساناهی بنیاسین و تێکەل نەبن.

## سلایدا 12: چەوان ئامیری بلۆک بکەم؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 05:50 هەتا 06:35 (45 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ب ڕێکا MAC Filtering ئامیری بلۆک بکە

بۆ بلۆککرنێ، تایبەتمەندیا MAC Filtering بکار دئینین. د دۆخێ Blacklist دا ناڤنیشانێ MAC یێ ئامیری زێدە دکەین و پاشەکەفت (Apply) دکەین. ئێدی ئەو ئامیر نەشێت گرێبدەت.

## سلایدا 13: تایبەتمەندیا MAC Filter ل کیرێ یە؟
دەمی پێشکێشکرنێ: 06:35 هەتا 07:05 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: جهێ MAC Filter ل گۆرەی جۆرێ ڕاوتەری یە

جهێ ڤێ پشکێ ل گۆرەی جۆرێ ڕاوتەری دگوهۆڕیت. د TP-Link دا د بن Wireless MAC Filtering دایە، د هەندەکێن دی دا د بن Security یان Advanced دایە.

## سلایدا 14: ڕێکێن دی یێن کۆنترۆڵکرنێ
دەمی پێشکێشکرنێ: 07:05 هەتا 07:35 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: بکارهێنانا Whitelist و Parental Controls

جگە ژ Blacklist، دشێین Whitelist بکار بینین کو بتنێ ڕێ ب ئامیرێن دیارکری ددەت. یان دەمێ ئەنتەرنێتێ بۆ ئامیران ب ڕێکا Parental Controls دەستنیشان بکەین.

## سلایدا 15: لادانا بلۆکێ (ئەنبلۆک)
دەمی پێشکێشکرنێ: 07:35 هەتا 08:00 (25 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ژێبرنا تۆمارێ ژ Blacklist بۆ لادانا بلۆکێ

دەمێ مە بڤێت ئامیر دووبارە گرێبدەتەڤە، دچینە د ناڤ لیستا Blacklist دا، تۆمارا ئامیری ژێ دبەین (Delete) و گوهۆڕینان پاشەکەفت دکەین.

## سلایدا 16: ڤەکرنا براوزەری
دەمی پێشکێشکرنێ: 08:00 هەتا 08:15 (15 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: دەستپێکا دیمۆیا کریاری د براوزەری دا

نوکە دەست ب دیمۆیا کریاری دکەین. ل دەستپێکێ بەرنامێ براوزەری ڤەدکەین دا بچینە ناڤ لاپەرێ ڕاوتەری.

## سلایدا 17: نڤیسینا ناڤنیشانێ ڕاوتەری
دەمی پێشکێشکرنێ: 08:15 هەتا 08:30 (15 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: نڤیسینا IP یێ ڕاوتەری

ناڤنیشانێ ڕاوتەری د جهێ ناڤنیشانێ براوزەری دا دنڤیسین و Enter دگرین. د ڤێ نموونەیێ دا 192.168.1.1 بکار دئینین.

## سلایدا 18: چوونەژوورا ڕاوتەری
دەمی پێشکێشکرنێ: 08:30 هەتا 08:50 (20 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: تۆمارکرنا ناڤ و پەیڤا نهێنی

پێزانینێن چوونەژوورێ دنڤیسین و کلیکێ ل سەر Login دکەین. ناڤێ بەکارهێنەری و پەیڤا نهێنی یێن ڕاوتەرێ خۆ بکار دئینین.

## سلایدا 19: دیتنا ئامیرێن گرێدای
دەمی پێشکێشکرنێ: 08:50 هەتا 09:10 (20 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ڤەکرنا لیستا ئامیرێن پەیوەستبووی

لاپەرێ سەرەکی ڤەبوو. د بەشێ Status دا، WLAN Clients هەلدبژێرین دا هەمی ئامیرێن نوکە گرێدای ببینین.

## سلایدا 20: نیاسینا ئامیری
دەمی پێشکێشکرنێ: 09:10 هەتا 09:40 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: پشتڕاستکرن و کۆپیکردنا MAC

ئەڤ ڕێزە یا ب ناڤێ Unknown دەرکەفتی. ناڤنیشانێ MAC یێ وی ل گەل ئامیرێن خۆ بەراورد دکەین و پشتی پشتڕاستبوونێ کۆپی دکەین.

## سلایدا 21: بلۆککرنا ئامیری
دەمی پێشکێشکرنێ: 09:40 هەتا 10:25 (45 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: زێدەکرن بۆ Blacklist و پاشەکەفتکرن

بەشێ MAC Filter چالاک دکەین و دێینە سەر دۆخێ Blacklist. ناڤنیشانێ کۆپیکری لێرە زێدە دکەین و کلیکێ ل سەر Apply دکەین.

## سلایدا 22: گوهۆڕینا پەیڤا نهێنی (Password)
دەمی پێشکێشکرنێ: 10:25 هەتا 10:55 (30 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: گوهۆڕینا پاسوۆردێ وایفایێ

پەیڤا نهێنی یا وایفایێ دگوهۆڕین دا کو ئامیرێن نەخواستی نەشێن دووبارە گرێبدەن، پاشان Apply دکەین.

## سلایدا 23: لادانا بلۆکا ئامیری
دەمی پێشکێشکرنێ: 10:55 هەتا 11:35 (40 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: ژێبرن ژ Blacklist و پاشەکەفتکرن

بۆ ئەنبلۆککرنێ دزڤڕینە د ناڤ Blacklist دا. ناڤنیشانێ MAC هەلدبژێرین، Delete دگرین و پشتڕاست دکەین، پاشان Apply دکەین دا بلۆک لادەچیت.

## سلایدا 24: پاراستنا تۆڕا وایفایێ
دەمی پێشکێشکرنێ: 11:35 هەتا 12:35 (60 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: خاڵێن گرنگ بۆ پاراستنا وایفایێ

پەیڤەکا نهێنی یا ب هێز هەلبژێرە. سیستەمێ پاراستنێ بکە WPA3 یان WPA2-AES. ئەگەر پێدڤی نەبیت WPS بکوژینە، و بەرنامێ ڕاوتەری (Firmware) نوو بکەوە.

## سلایدا 25: سوپاس بۆ گوهدانا هەوە
دەمی پێشکێشکرنێ: 12:35 هەتا 13:00 (25 چڕکە)
خاڵا سەرەکی: کورتیا سیمینارێ و بەرسڤدانا پسیاران

ئەڤە بوو ڕێکا نیاسین و کۆنترۆڵکرنا ئامیران. بەری بلۆککرنێ ناسنامەیا ئامیری پشتڕاست بکە. سوپاس بۆ ئامادەبوون و گوهدانا هەوە. ئەگەر پسیارەک هەبیت فەرموون.